خشکسالی در ایران وارد مرحلهای تازه شده؛ مرحلهای که نهتنها بر کشاورزی، بلکه بر امنیت غذایی، منابع آب زیرزمینی و اقتصاد منطقهای اثر مستقیم میگذارد. کاهش بارندگی، افزایش دما، فرونشست زمین و تخریب خاک در کنار بحران مدیریت منابع، شرایطی ایجاد کرده که دیگر راهکارهای سنتی پاسخگو نیستند.
در چنین نقطهای، پهپادها به عنوان یک ابزار علمی، دقیق و کاملاً عملیاتی وارد میدان شدهاند؛ ابزاری که میتواند از رصد تا تصمیمسازی و از اجرا تا پایش نهایی، مدیریت خشکسالی را متحول کند.
برترین محصولات پهپاد سمپاش را از صفحه پهپاد سمپاش مشاهده کنید.
این مقاله با بررسی جدیدترین دادهها، تجربه میدانی اپراتورها و پروژههای انجامشده در ایران، نشان میدهد که چگونه پهپادها میتوانند نقش اصلی در کنترل بحران خشکسالی داشته باشند.
مدیریت خشکسالی زمانی مؤثر است که بتوان میزان تنش، الگوی کمآبی، وضعیت خاک، سلامت گیاه و شدت تبخیر را بهطور دقیق و لحظهای بررسی کرد. پهپادها دقیقاً همین کار را انجام میدهند.
آنها با پرواز کمهزینه، سرعت بالا و توان اسکن مزارع و دشتها میتوانند اطلاعاتی تولید کنند که هیچ ابزار دیگری به این راحتی فراهم نمیکند.
در عمل، پهپادها این امکان را ایجاد کردهاند که:
این سطح از دقت، پهپاد را از یک ابزار لوکس به یک ابزار اجباری در کشاورزی و مدیریت منابع تبدیل کرده است.
اولین و مهمترین نقش پهپادها، پایش دقیق مزارع و مراتع در مناطق خشک است. پهپادها با استفاده از سنسورهای چندطیفی، حرارتی و RGB میتوانند علائمی از تنش آبی را تشخیص دهند که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست.
برای مثال، زمانی که گیاه هنوز سبز بهنظر میرسد، پهپاد از طریق شاخصهای سلامت گیاهی مثل NDVI و NDWI مشخص میکند که گیاه در حال ورود به فاز کمآبی است. این تشخیص زودهنگام باعث میشود آبیاری دقیقتر انجام شود و مصرف آب نصف شود.
یکی از بزرگترین مشکلات کشاورزی ایران، آبیاری بیش از نیاز (Over Irrigation) و یا آبیاری دیرهنگام است.
پهپادها با تحلیل سلامت گیاه، میزان تبخیر، دمای خاک، پراکنش رطوبت و تراکم پوشش گیاهی تعیین میکنند که:
این یعنی اصلاح الگوی آبیاری نه با حدس، بلکه با داده دقیق.
یکی از اثرگذارترین نقشها، جایگزینی سمپاشی سنتی با سمپاشی پهپادی است.
این روش به دلیل طراحی علمی جریان باد، نازلهای توانمند و مصرف کنترلشده، تا ۷۰٪ مصرف آب را کاهش میدهد.
همچنین ریزپاشی یکنواخت اجازه میدهد گیاه در شرایط تنش آبی کمتر آسیب ببیند.
در سالهای اخیر پروژههایی در ایران و جهان اجرا شده که پهپادها برای:
بهکار گرفته میشوند.
این عملیات مخصوصاً در مناطق صعبالعبور — که همواره با بیآبی دست و پنجه نرم میکنند — تنها به کمک پهپاد امکانپذیر است.
پیشبینی تبخیر سطحی، میزان کاهش سطح آب سدها، تالابها و چشمهها یکی از مهمترین شاخصهای خشکسالی است. سنسورهای حرارتی و لایدار پهپادها دادههایی تولید میکنند که تاکنون جمعآوری آنها تنها با هزینههای سنگین دولتی امکانپذیر بود.
اکنون هر استان میتواند تنها با یک تیم کوچک خلبانی، این پایش را انجام دهد.
خشکسالی بهطور مستقیم باعث فرونشست زمین میشود. پهپادها با تکنیک فتوگرامتری و نقشهبرداری سهبعدی میتوانند حتی ۳ تا ۵ سانتیمتر تغییر ارتفاع سطح را شناسایی کنند.
این موضوع برای استانهایی مانند:
شرکت اوجیران بهعنوان یکی از تولیدکنندگان پهپادهای کشاورزی و صنعتی در ایران، مدلهایی توسعه داده که بهطور کامل برای شرایط کمآبی طراحی شدهاند.
پهپادهای اوجیران دارای:
این ویژگیها باعث شده اوجیران در پروژههای کشاورزی استانهای کمآب مانند سمنان، یزد، خراسان جنوبی و فارس بتواند حضور مؤثر داشته باشد.
در آیندهای نزدیک، مدیریت خشکسالی کاملاً دادهمحور خواهد شد.
این یعنی هر مزرعه و هر دشت یک پرونده دیجیتال خواهد داشت که از طریق پهپادها روزانه بهروزرسانی میشود.
تصمیمگیری درباره آبیاری، کشت، تقویت خاک و مدیریت منابع فقط بر اساس داده و تصویر لحظهای انجام میشود.
یکی از مهمترین روندهای آینده، ترکیب پهپادها با هوش مصنوعی است که بهصورت خودکار:
پهپادها با ارائه داده لحظهای، پایش گیاهان، مدیریت علمی آبیاری و کاهش شدید مصرف آب، به یکی از اصلیترین ابزارهای مدیریت خشکسالی تبدیل شدهاند. آنها با سنجش از دور، نقشهبرداری، سمپاشی دقیق و احیای مراتع، الگوی مصرف آب را اصلاح کرده و آینده کشاورزی ایران را مقاومتر میکنند.