در میان انواع مدل های پهپادها، یکی از این پرنده های تیزرو که حالا دیگر جای بحث ندارد و کارآمدی خود را بارها اثبات کرده، پهپادهای حمل و نقل یا لجستیکی هستند. این فناوری نه تنها شیوهی ارسال کالا را به کل تغییر داده ، بلکه تعریف جدیدی از دسترسی، سرعت و امنیت را به صنعت حمل و نقل هوایی تزریق کرده است.
اما چه پهپاد حمل و نقل هوایی چه آپشن های دارد؟ ظرفیت و قابلیتهای فنی آن چیست؟ چه کسبوکارهایی میتوانند از این تحول سود ببرند؟ و دنیا در این حوزه چه تجربهای دارد؟ با من همراه باشید تا به تمام این پرسشها پاسخ دهیم و جایگاه ایران را نیز در این بین بررسی کنیم!
استفاده از پهپادها در حمل و نقل کالا، دریچهای تازه رو به آیندهای باز میکند که در آن، خبری از دردسرهای حمل و نقل سنتی نیست! بررسی مهمترین مزیتهای این فناوری هوشمند، خالی از لطف نیست.
در بسیاری از کسبوکارها و خدمات فوری مثل داروخانهها یا پستهای سریع، مسلماً زمان حرف اول را میزند. پهپادها میتوانند محمولههای کوچک اما حیاتی را ظرف تنها چند دقیقه و بدون درگیر شدن در ترافیک شهری، به مقصد برسانند.
این سرعت در پهپادهای اورژانسی کمک به شرایط بحرانی یا ارسال داروها و نمونههای پزشکی میکند.
این موضوع بهویژه در کشورهایی با جغرافیای سخت، جمعیت پراکنده یا حوادث طبیعی بسیار اهمیت دارد. پهپادها میتوانند بهراحتی کالا را به روستاهای دور، مناطقی با جادههای صعبالعبور یا حتی مناطق بحرانزده ببرند؛ آن هم بدون نیاز به جاده یا مسیر زمینی.
با حذف بسیاری از هزینهها همچون سوخت، نیروی انسانی، تعمیر و نگهداری ناوگان زمینی و اتلاف وقت در ترافیک، هزینه ارسال هر مرسوله کاهش چشمگیری خواهد داشت. این مساله برای مجموعههای خدماترسان بسیار اقتصادی است.
تقریباً همه پهپادهای حمل و نقل مجهز به سیستم ردیابی و پایش لحظهای هستند؛ یعنی به محض ارسال، وضعیت و موقعیت کالا را دقیق میدانید. این قابلیت نه تنها اعتماد مشتری را افزایش میدهد، بلکه به توسعه یک سیستم شفاف و قابل حسابرسی کمک میکند.
این قابلیت ردیابی دقیق در پهپادهای آتش نشانی به پیداکردن محل دقیق آتش سوزی کمک میکند.
شاید نخستین تصویری که از ارسال با پهپاد برای بیشتر مردم تداعی میشود، همان بستهی خرید اینترنتی باشد که بر فراز شهر تا خانهشان پرواز میکند. اما واقعیت این است که کاربردهای پهپاد در حمل و نقل بسیار فراتر و جذابتر است.
ارسال تجهیزات پزشکی، دارو، سرم یا حتی بسته خون، شاید مهمترین و انسانیترین کارکرد پهپادهای لجستیکی باشد. در کشورهای آفریقایی، پهپادها طی یک دهه اخیر میلیونها دوز واکسن و بسته خون را به روستاها و مناطق دوردست رساندهاند. این کار نهتنها جان انسانها را نجات داده، بلکه سرعت خدمات درمانی را هم چندبرابر کرده است.
در صنعت، زمان خواب ماشینآلات برابر است با ضرر اقتصادی. حالا تصور کنید یک کارخانه در منطقه دوردست فقط به یک قطعه نیاز دارد تا خط تولید روشن بماند! ارسال فوری قطعات یدکی به کمک پهپاد، راندمان را در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و خودروسازی بهطرز چشمگیری بالا میبرد.
بانکها، دفاتر رسمی، مراکز پزشکی یا حتی شرکتهای بزرگ فناوری، گاهی نیاز دارند مدارک و اسناد حساسی را بهسرعت و با امنیت کامل منتقل کنند. پهپاد، با کوتاهی زمان ارسال و کاهش خطر سرقت یا مفقودی، تحول مهمی در این زمینه ایجاد میکند.
بخش دیگری از کاربردهای حیاتی این فناوری، ارسال نمونههای آزمایشگاهی از مطب یا درمانگاه به آزمایشگاه مرکزی است. این کار مدت زمان دریافت نتیجه آزمایش را به چند دقیقه کاهش داده و فرصت طلایی برای شروع درمان را در اختیار پزشکان قرار میدهد. این کاربرد در زمان بحرانهای بهداشتی – مانند اپیدمی کرونا – اهمیت مضاعف دارد.
عبور از مرزهای سنتی، نیازمند فناوری قابل اعتماد است. برای اینکه پهپادها بتوانند وارد زنجیره تأمین بشوند، باید استانداردهای بالایی داشته باشند. این استانداردها شامل ظرفیت و برد مناسب، ایمنی بالا و قابلیت اطمینان فنی است.
پهپادهای اختصاص یافته به حمل بار معمولاً بر اساس نیاز کسبوکارها طراحی میشوند.
مدلهای جدید حتی قابلیت حمل بار بالاتر را هم توسعه دادهاند، ولی استاندارد جهانی حوالی همین اعداد است.
برد پروازی یکی از فاکتورهای مهم موفقیت پهپادها در حمل و نقل است.
نکته مهم اینجاست که برد کاملاً به وزن بار، شرایط آب و هوایی و ذخیره انرژی بستگی دارد.
ایمنی در کاربرد پهپادها، خط قرمز اصلی است. هیچ کشوری اجازه نمیدهد پهپادی بدون کنترل و ایمنی کافی پرواز کند. بخشی از فناوریهای تخصصی ضد سقوط و ایمنی عبارتاند از:
اگر تصور میکنید فقط شرکتهای بزرگ میتوانند از این فناوری بهره ببرند، اشتباه میکنید. امروزه کسبوکارهای کوچک و متوسط، استارتاپها و حتی مراکز درمانی محلی هم میتوانند وارد این حوزه شوند. برخی از کسبوکارهای هدف شامل موارد زیر است.
همیشه اولین ها هستند که بیشتر سود را میبرند! شما میتوانید با استفاده از تکنولوژی های مدرن خلاقیت و کیفیت بینظیری به خدمات ارزشمند خود اضافه کنید.
در اکثر کشورهای مدرن، استفاده از حمل و نقل هوایی تازگی ندارد و سالهاست که با اضافه کردن این تکنولوژی پهپادی کسب و کار و خدمات خود را از ارسال بسته های خرید و تجهیزات گرفته تا حتی امدادرسانی های پزشکی وارد فاز جدیدی کرده اند! در ادامه تجربه شرکت ها و برندهای بزرگ جهانی را در این زمینه برایتان بازگو میکنیم.
پرآوازهترین پروژه تحویل پهپادی متعلق به آمازون است. Amazon Prime Air موفق شد اولین بسته خود را در سال ۲۰۱۶ تنها در ۱۳ دقیقه به مشتری برساند. هدف این پروژه، تحویل بستههای کوچک (زیر ۲.۵ کیلوگرم) ظرف ۳۰ دقیقه در محدودههای خاص است. آمازون با توسعه مدلهای مختلف پهپاد و راهاندازی آزمایشهای گسترده در آمریکا و انگلستان، توانست الگویی برجسته در دقت و ایمنی ارائه دهد. چالش اصلی آنها توسعه قوانین پروازی و تأمین زیرساختهای شهری بوده است.
نقطه عطف خدمات رسانی با پهپاد، متعلق به Zipline است. این شرکت آمریکایی با پایگاه اصلی در آفریقا، تاکنون میلیونها پرواز و تحویل موفق داشته است. پهپادهای زیپلاین با سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت تاکنون صدها هزار واحد خون و انواع دارو را به مناطق غیرقابل دسترس روانه کردهاند. امروز زیپلاین فعالیت خود را به کشورهای آمریکای لاتین و حتی آمریکا گسترش داده است. مزیت رقابتی آنها، برد بالا، ظرفیت مناسب و سیستم ردیابی هوشمند است.
UPS با دریافت نخستین مجوز عملیاتی پهپاد تجاری از سازمان هوانوردی آمریکا (FAA) از سال ۲۰۱۹ وارد عرصه شد. تمرکز فعالیت آنها روی ارسال داروها و نمونههای آزمایشگاهی در محیطهای دانشگاهی و درمانی است. امنیت، دقت، و مدیریت حرفهای پایگاهها باعث شد این برند به سرعت در زنجیره تأمین پزشکی جای خود را باز کند.
همانطور که در نمونههای جهانی دیده میشود، پیشنیاز توسعه حمل و نقل پهپادی، زیرساخت فناورانه و مقررات شفاف است. در ایران نیز، فرصتهای زیادی وجود دارد، اما موانع دردسرسازی هم هست که باید برطرف شود!
در حال حاضر، قوانین مشخص و جامعی برای پرواز پهپادهای تجاری و بهویژه پهپادهای حمل بار در کشور وجود ندارد. بخش عمده فعالیتها نیازمند هماهنگی با پلیس و سازمان هواپیمایی کشوری است. نبود مجوزهای چندلایه یا روند مشخص، بزرگترین مانع پیشروی استارتاپهاست.
مناطق شهرهای بزرگ، اطراف فرودگاهها، مناطق نظامی و مراکز حساس، برای پهپادها منطقه ممنوعه محسوب میشوند و نیازمند مدیریت شدید و پیادهسازی سامانههای اطلاعرسانی و کنترل موقعیت هستند.
عدم دسترسی به اینترنت پایدار و سریع (۴G/۵G)، نبود سامانههای جامع ناوبری و کنترل از راه دور، چالش مهمی برای مدیریت امن و دقیق پروازهاست.
افراد ممکن است نگران حریم خصوصی، امنیت کالای خود یا فرود ناگهانی پهپاد در محله باشند. بنابراین لازم است با فرهنگسازی، آموزش صحیح و تبلیغات هدفمند، این نگرانیها مرتفع شود.
ایجاد پایگاههای پهپادی، احداث مراکز مدیریت هوایی، آموزش نیروهای متخصص و فراهم کردن قطعات یدکی، نیازمند سرمایهگذاری جدی بخش خصوصی و حمایت دولت است.
بدون شک حمل و نقل هوایی با پهپاد، کلید تحول بزرگ در صنعت لجستیک و پخش است؛ بهشرط آنکه موانع زیرساختی و قانونی برطرف شود! تجربه کشورهای موفق جهان نشان میدهد که سرمایهگذاری در این زمینه، بر خدمات درمانی و پزشکی، کاهش زمان و هزینه تمامی کسب و کارهای مرتبط با پست و حمل و نقل تاثیر میگذارد. در ایران نیز ظرفیت و پتانسیل ورود به این بازار جدید وجود دارد. که سازمان های از جمله درمانگاهها، آزمایشگاهها و شرکتهای پست سریع میتوانند با کمک خدمات شرکت اوجیران از پیشگامان این مسیر باشند.